Terugtraprem op moderne fiets monteren: is het mogelijk

Stel je voor: je hebt een prachtige, moderne fiets. Strak design, lichtgewicht frame, misschien wel een carbon voorvork en hydraulische schijfremmen.

Maar er knaagt iets. Je mist het gevoel van een klassieke terugtraprem. Dat heerlijke, intuïtieve gevoel van remmen door simpelweg achteruit te trappen.

Het voelt veilig, vertrouwd en een beetje retro. De vraag is: kun je die oude vertrouwde rem op je hypermoderne fiets monteren?

Het antwoord is niet zo simpel als een 'ja' of 'nee'. Laten we er eens induiken.

Waarom wil je eigenlijk een terugtraprem?

Voordat we technisch worden, laten we het hebben over het 'waarom'. De terugtraprem, ook wel de naafrem genoemd, heeft een unieke charme.

Het grootste voordeel is de eenvoud. Er zijn geen kabels of hendels aan het stuur nodig.

Je fiets blijft opgeruimd en clean. Bovendien is het onderhoud vaak minimaal. Een goede Shimano Nexus of Sturmey Archer naaf gaat jaren mee zonder een druppel olie te zien.

Voor woon-werkverkeer in de stad is het een droom: je kunt altijd remmen, ongeacht hoe nat het is, want er zit geen remblokje op de velg dat door de regen slijt. Maar er zijn ook nadelen. Een terugtraprem weegt meer dan een simpele velgrem en zeker meer dan een moderne schijfrem. Het remvermogen is goed, maar bij extreme afdalingen kan een mechanische schijfrem net dat beetje extra veiligheid bieden. Toch, als je zoekt naar die klassieke fietsbeleving, is de terugtraprem onovertroffen.

De technische uitdaging: frame en achtervork

Hier wordt het interessant. Een terugtraprem zit niet op de velg of de schijf, maar ín de naaf van het achterwiel.

Dit betekent dat je een speciaal soort naaf nodig hebt. De meeste moderne racefietsen en mountainbikes hebben een standaard steekas (thru-axle) en een derailleur systeem.

Een terugtrapremnaaf past hier vaak niet op. Waarom? Omdat de meeste moderne fietsen een smalle achtervork hebben en een cassette die vastzit aan de body van de naaf. Een terugtrapremnaaf is breder en heeft een specifieke constructie die ruimte nodig heeft voor de interne mechanismen. Je kunt niet zomaar een naaf met terugtraprem in een willekeurig frame duwen.

De naaf heeft een specifieke breedte nodig, meestal rond de 120 mm tot 135 mm voor de klassieke modellen.

Moderne racefietsen hebben vaak een achtervork die breder is (bijvoorbeeld 142 mm of 148 mm). Als je frame te smal of te breed is, past de naaf simpelweg niet. Je kunt een frame wel iets uitboren, maar dat is riskant en vaak niet verstandig.

Hier gaat het mis voor veel mensen: je kunt een terugtrapremnaaf niet zomaar in een carbon frame monteren zonder de structuur aan te tasten. Een andere grote hobbel zijn de versnellingen.

Compatibiliteit met versnellingen

De meeste moderne fietsen hebben een derailleur (ketting die over tandwielen springt).

Een terugtrapremnaaf werkt het beste met een interne versnellingsnaaf. Denk aan de Shimano Nexus of Alfine series. Deze naaf heeft 3, 7 of 8 versnellingen ín de naaf.

Als je een derailleur hebt, kun je niet zomaar overstappen. Je moet je achterwiel compleet vervangen.

Je hebt een nieuw wiel nodig met de juiste naaf, spaken en velg.

Dit is een flinke investering, vaak tussen de 150 en 400 euro, afhankelijk van de kwaliteit. Wil je een derailleur op een naaf met terugtraprem?

Dat is bijna onmogelijk. De meeste terugtrapremnaven zijn ontworpen voor een enkele kettinglijn en een specifieke tandwielset. Mixen is een nachtmerrie voor de fietsmonteur. Het is beter om te kiezen voor een naaf met interne versnellingen. Zo behoud je de soepelheid van de trapbeweging en de rem in één.

Hoe monteer je een terugtraprem op een moderne fiets?

Als je de knoop hebt doorgehakt, is het tijd voor actie. Hier is een stappenplan, maar wees gewaarschuwd: dit is een project voor de handige thuismonteur of een bezoekje aan de fietsenmaker.

Shimano is de koning van de terugtraprem. De Shimano Nexus serie is betaalbaar en betrouwbaar.

Stap 1: Kies de juiste naaf

Voor een meer premium ervaring kijk je naar de Shimano Alfine of de klassieke Sturmey Archer. Zorg dat je de juiste breedte kiest die bij je achtervork past. Meet de breedte van je huidige achtervork op (van bout tot bout).

Meestal is dit 135 mm voor stadsfietsen. Een naaf monteren op een velg is precisiewerk.

Stap 2: Het wiel laten spaken

Je hebt een velg nodig die past bij de naaf en je bandenmaat. De spaken moeten op de juiste lengte en spanning worden gezet. Tenzij je een expert bent, is het verstandig om dit door een fietsenmaker te laten doen. Een verkeerd gespaakt wiel kan scheef trekken of zelfs breken.

De kosten voor het laten spaken van een wiel liggen vaak tussen de 50 en 100 euro, exclusief materiaal.

Stap 3: Remkabel en hendel

De terugtraprem zelf heeft geen kabel nodig aan de voorkant, maar de naaf heeft wel een speciale aansluiting voor de remkabel. Dit is vaak een schroefdraad aan de linkerkant van de naaf. Je hebt een speciale remkabel nodig die past op de Shimano Nexus of Sturmey Archer.

Deze kabel loopt van de naaf naar een hendel aan het stuur. Wacht, een hendel? Ja, sommige moderne terugtrapremmen hebben een 'kabeltrekker' aan de voorkant voor extra remkracht, maar de meeste werken volledig automatisch door het achteruit trappen.

De kabel is meestal voor de 'vastzetter' of een extra veiligheidsrem. Voor een pure ervaring kun je kiezen voor een systeem zonder extra hendel, maar check altijd de handleiding van je naaf. Als het wiel klaar is, monteer je het in het frame.

Stap 4: Installatie op het frame

Gebruik de juiste as en moeren. Zorg dat de kettinglijn klopt.

Bij een interne versnellingsnaaf met terugtraprem moet de ketting strak genoeg zitten maar niet te strak.

Gebruik een kettingspanner of de achterste schroefgaten van het frame om de spanning te regelen. Vergeet niet, als je ook het remsysteem van de kinderfiets wilt afstellen, de remkabel netjes weg te werken langs het frame met tie-wraps.

Wanneer is het een goed idee en wanneer niet?

Laten we eerlijk zijn: niet elke fiets is geschikt. Als je een carbon racefiets hebt van 10 kilo, wil je geen zware naaf monteren die het gewicht opdrijft. Het is zonde van de prestaties.

Een terugtraprem is perfect voor stadsfietsen, hybride fietsen of oude frames die je opknapt.

Denk aan merken zoals Gazelle, Batavus of Sparta. Deze merken bieden vaak al modellen met terugtraprem aan.

Als je een moderne mountainbike hebt, is het af te raden. De krachten op de naaf zijn te groot en de compatibiliteit is nihil. Een ander punt is onderhoud.

Moderne fietsen zijn vaak 'low maintenance' met schijfremmen die lang meegaan. Een terugtraprem heeft af en toe een smering nodig, maar het is eenvoudig.

Als je in een regenachtig klimaat woont, is de velgrem of schijfrem beter beschermd, maar een naafrem is ook waterdicht. Het hangt af van je gebruik: voor dagelijks pendelen wint de Shimano rollerrem vs trommelrem het vaak vanwege de betrouwbaarheid.

Alternatieven als het niet lukt

Als het monteren van een echte terugtraprem te complex is, zijn er alternatieven. Ten eerste kun je een bestaande fiets kopen die al is uitgerust met een Shimano Nexus naaf.

Dit is vaak goedkoper dan ombouwen. Ten tweede zijn er 'rollerbrakes' of velgremmen die een vergelijkbaar gevoel geven, maar dat is niet hetzelfde.

Of overweeg een hydraulische velgrem; die remmen soepel, maar vereisen wel een hendel aan het stuur. Een andere optie is het monteren van een 'coaster brake' op een bestaand wiel, maar dat is zeldzaam voor moderne frames. De meeste fietsenmakers raden aan om niet te experimenteren met frames die niet zijn ontworpen voor deze remmen. Veiligheid gaat voor.

Conclusie: is het mogelijk?

Ja, het is absoluut mogelijk om een terugtraprem op een moderne fiets te monteren, maar het is geen plug-and-play klusje.

Het vereist planning, de juiste onderdelen en waarschijnlijk wat hulp van een professional. Je moet een wiel laten spaken, de compatibiliteit van je frame controleren en kiezen voor een interne versnellingsnaaf. Als je een stadsfiets of hybride fiets hebt, is het een geweldige upgrade die jarenlang rijplezier geeft. Als je een high-end race- of mountainbike hebt, is het waarschijnlijk niet de moeite waard.

De charme van de terugtraprem is tijdloos. Het voelt als thuiskomen op de fiets.

Dus, als je de technische uitdaging aangaat, wacht dan niet langer. Ga naar een fietsenmaker, bespreek de opties en geniet straks van het heerlijke gevoel van remmen door achteruit te trappen.

Het is een investering in comfort en stijl die je niet snel zult vergeten.