Versnellingsnaaf oliepoortje locatie en bijvullen: instructie

Een versnellingsnaaf is een slim apparaat in je fiets. Het zorgt ervoor dat je makkelijk schakelt, zelfs als je stilstaat.

Maar om soepel te blijven draaien, heeft het olie nodig. Die olie zit in een gesloten systeem. Je kunt er niet zomaar bij.

Toch is het belangrijk om af en toe te controleren of het niveau goed is.

In dit artikel lees je precies hoe je het oliepoortje vindt, hoe je de olie bijvult en waar je op moet letten.

Waarom olie belangrijk is voor je versnellingsnaaf

De versnellingsnaaf is een fijn mechanicus in je fiets. Binnenin zitten kleine tandwielen en lagers. Die bewegen constant. Zonder olie slijten ze veel sneller.

Olie koelt en smeert. Het houdt de boel schoon.

Als de olie te laag staat, hoor je soms een zacht piepen of kraken. Dat is een waarschuwing.

Te weinig olie kan leiden tot dure schade. Daarom is regelmatig checken slim.

Het oliepoortje: wat is het en waar zit het?

Het oliepoortje is een klein openingetje. Daar giet je de olie in.

Bij de meeste naafmodellen zit dit poortje aan de rechterkant van de fiets. Kijk naar de naaf, net boven de fietsketting. Soms zit er een klein schroefje op. Soms is het een dopje dat je open kunt draaien.

Bij populaire merken zoals Shimano Nexus of Alfine zit het poortje vaak verstopt onder een plastic kapje. Je moet soms even goed kijken.

Hoe herken je het juiste poortje?

Bij Rohloff naafen zit de vulling aan de achterkant, maar dat is een ander systeem.

Voor de meeste stadfietsen geldt: zoek een klein gat naast de as. Zoek niet naar een groot gat. Het is vaak maar een minuscuul openingetje.

Sommige fietsenmakers plakken een klein stickerje ernaast. Geen sticker? Kijk dan naar de handleiding van je fiets.

Heb je die niet? Online zijn veel handleidingen te vinden. Zoek op het merk en type van je naaf. Wees voorzichtig: het poortje is klein en kwetsbaar.

Wat heb je nodig?

Voordat je begint, verzamel je de juiste spullen. Dit maakt het werk makkelijker en schoner.

• Speciale naafolie: Geen motorolie of kettingolie. Koop olie die past bij jouw naaf. Shimano heeft bijvoorbeeld speciale Nexus-olie. Rohloff heeft zijn eigen olie. Gebruik nooit zomaar een ander merk.
• Een kleine trechter of een injectiespuit: Dit helpt om de olie netjes in het kleine gat te krijgen.
• Een doek: Olie is vettig en wil niet snel van je handen af.
• Een standaard of fietsbrug: Zo blijft je fiets stabiel staan.

Stap-voor-stap: olie bijvullen

Je hoeft niet naar de fietsenmaker voor deze klus. Met een beetje geduld kun je het zelf. Volg deze stappen.

Zet je fiets rechtop. Gebruik een fietsstandaard of zet de fiets tegen een muur. Het achterwiel moet vrij draaien.

Stap 1: De fiets stabiel zetten

Je gaat namelijk straks even draaien. Zoek het poortje zoals hierboven beschreven.

Maak het gebied schoon met een doek. Vuil mag niet in de naaf vallen. Draai het schroefje of dopje open. Wees voorzichtig: draai niet te hard, je breekt anders de schroef.

Stap 2: Het oliepoortje vinden

Bij veel naafmodellen hoef je de oude olie niet te verwijderen. Je vult gewoon bij.

Kijk even in het gat. Als de olie heel donker is of naar metaal ruikt, is het verstandig om de naaf helemaal te laten spoelen. Doe je dit niet?

Stap 3: De oude olie controleren

Dan ververs je alleen bij. Voor de meeste gebruikers is bijvullen voldoende.

Gebruik een trechter of spuit. Giet langzaam de olie in het poortje. Bij een Shimano Nexus naaf gaat er ongeveer 25 tot 30 milliliter olie in.

Stap 4: De nieuwe olie erin

Bij een Alfine ongeveer hetzelfde. Bij Rohloff gaat er meer in, maar dat is een ander verhaal.

Giet tot het oliepeil net onder de rand van het poortje staat. Het mag niet overlopen.

Stap 5: De naaf laten draaien

Draai het schroefje weer dicht. Zet je fiets in de lucht. Draai het achterwiel met je hand rond.

Schakel even door de versnellingen heen; zo volg je de juiste versnellingsnaaf smeerinstructies en verspreid je de olie goed.

Laat de fiets even rusten. Controleer daarna nog een keer of er niks lekt.

Hoe vaak moet je bijvullen?

Dit hangt af van hoeveel je fietst. Voor de meeste fietsers is één keer per jaar voldoende.

Fiets je elke dag door weer en wind? Dan is elke 5000 kilometer checken verstandig. Rijd je in de regen?

Dan slijt de olie sneller. Sommige merken geven een specifieke interval aan in de handleiding.

Houd je aan die cijfers. Een goede vuistregel: bijvullen aan het begin van de lente.

Veelgemaakte fouten

Er zijn een paar dingen die vaak misgaan. Let hierop:

• Verkeerde olie: Gebruik nooit remolie of motorolie. De toleranties in een naaf zijn klein. Verkeerde olie kan de boel blokkeren.
• Te veel olie: Giet niet te vol. Als de naaf te vol zit, gaat het druk opbouwen. De olie kan dan gaan lekken via de spaken of de as.
• Vies werken: Vuil in het poortje is funest. Maak altijd schoon voordat je de dop eraf haalt.

Merken en modellen

Shimano is het meest bekend. De Nexus en Alfine series zijn populair.

Ook Sturmey Archer en Rohloff zijn bekende namen. Ieder merk heeft eigen specificaties.

Shimano adviseert hun eigen olie. Rohloff is streng: gebruik alleen Rohloff olie. Bij andere merken kun je soms universele naafolie kopen.

Check altijd de handleiding. Als je geen handleiding hebt, is online zoeken naar het specifieke model een goede stap.

Wanneer naar de fietsenmaker?

Soms is het verstandig om hulp te zoeken. Doe dit bijvoorbeeld als:

• Je het poortje niet kunt vinden.
• De olie blijft lekken na het bijvullen.
• Je een vreemd geluid hoort dat niet verdwijnt.
• Je niet weet welke olie je moet kopen.

Een fietsenmaker heeft de juiste olie en speciale pompen om de druk te testen.

Het kost geld, maar het bespaart je hoofdpijn.

Conclusie

Het oliepoortje van je versnellingsnaaf is klein, maar belangrijk. Door af en toe je Sachs 7-speed versnellingsnaaf te smeren, verleng je de levensduur van je fiets.

Zoek het poortje, gebruik de juiste olie en giet met beleid. Met een half uurtje werk heb je weer een soepele fiets. En dat voelt heerlijk als je weer op de pedalen staat.