Je oude Sturmey-Archer naaf is een beest. Een klassieker uit de tijd dat fietsen werden gebouwd om generaties mee te gaan.
▶Inhoudsopgave
Maar na duizenden kilometers begint het te knarsen, te slippen of gewoon niet meer soepel te schakelen. Gooi hem niet weg! Een revisie is vaak goedkoper dan een nieuwe en je behoudt die heerlijke vintage-look.
In dit artikel lees je precies hoe je die drieversnellingsnaaf zelf reviseert.
Pak je gereedschap erbij, we gaan aan de slag.
Wat heb je nodig?
Voordat je begint, zorg je dat je de juiste spullen bij elkaar hebt. Een Sturmey-Archer naaf reviseren vereist specifiek gereedschap.
Gereedschap
- Speciale Sturmey-Archer afneembare moersleutel (de 15/16 inch of 24 mm variant). Een steeksleutel werkt vaak niet goed genoeg.
- Grote dopmoersleutel (meestal 20 mm) voor de moer aan de linkerkant.
- Moersleutel voor de asbout (afhankelijk van het model, vaak 1/2 inch of 13 mm).
- Ontvetter (bijvoorbeeld Scheikundeservice of een goede ontvetter uit de bouwmarkt).
- Vet: specifiek hoogwaardig naafvet (wit vet). Geen vet uit de supermarkt, maar kwaliteit.
- Schroevendraaiers en een tang.
- Eventueel een bankschroef en een zachte hamer.
Reserveonderdelen
Zonder dit kom je niet ver. De meest voorkomende slijtage zit in de lagers en de schakelring. Koop een revisieset.
Deze sets bevatten vaak nieuwe kogellagers, lagerplaatjes, een schakelring en soms een nieuwe as. Merken zoals Sunrace leveren vaak passende onderdelen voor oude Sturmey-Archer naven.
Stap 1: De naaf demonteren
Allereerst: de fiets moet klaar staan. Zorg dat het achterwiel vrij hangt. Als je een derailleurkage hebt, verwijder deze dan eerst.
De Sturmey-Archer naaf heeft aan de rechterkant een schakelkabel die via een stangje of een directe kabel op de naaf is aangesloten. Verwijder de kabelhouder.
Aan de linkerkant van de naaf zit een moer op de as. Deze draai je los met de dopmoersleutel.
Let op: er zit soms een sluitveer of een veerringetje onder de moer. Vang dit op. Aan de rechterkant draai je de grote afneembare moer los. Dit is vaak de moer die de kabelbediening vasthoudt.
Zodra beide moeren los zijn, kun je de as uit de naaf trekken.
Pas op voor de kogellagers die nu los kunnen vallen. Haal het achterwiel uit de fiets en leg alle onderdelen netjes op volgorde. Foto’s maken tijdens het demonteren helpt enorm bij het terugzetten.
Stap 2: De naaf schoonmaken
Nu de naaf leeg is, is het tijd voor een grondige schoonmaak.
Gebruik een goede ontvetter en een borstel om alle oude vetresten en slijtageproducten te verwijderen. Let vooral op de binnenkant van de naaf en de tandwielen.
De planetairtandwielen moeten schoon en droog zijn. Inspecteer de onderdelen op slijtage. Zijn de kogellagers nog rond? Zijn de lagerplaatjes beschadigd?
Is de schakelring (de ring met de veertjes) nog intact? Als je twijfelt, vervang het onderdeel.
Een versleten schakelring zorgt voor een slechte schakelprestatie.
Stap 3: De revisieset installeren
De meeste revisiesets bevatten nieuwe kogellagers. De Sturmey-Archer naaf gebruikt meestal 36 kogeltjes van 3/16 inch (4,76 mm) per kant, maar check dit altijd bij je set.
Smeer de nieuwe lagers in met wit naafvet. Niet te veel, maar voldoende om de kogels op hun plek te houden. Plaats de nieuwe lagerplaatjes en de kogels in de naaf. Zorg dat de kogels netjes in de groef van de naaf liggen.
De rechterkant is vaak het lastigst omdat hier de schakelring moet komen. De schakelring heeft veertjes die de kogels op hun plek houden.
Zorg dat de veertjes goed contact maken met de kogels. Let op: de schakelring heeft een specifieke oriëntatie.
De veertjes moeten in de richting van de rotatie wijzen. Als je twijfelt, zoek dan een foto op van een correct geïnstalleerde schakelring.
Stap 4: De as terugplaatsen
De as moet nu terug in de naaf. Dit is een kwestie van precisie.
Schuif de as voorzichtig door de naaf heen. Volg onze handleiding voor het demonteren en samenstellen van de Torpedo naaf om de asbout aan de linkerkant correct te monteren.
Bij veel Sturmey-Archer naven zit er een speciale moer op de as die de lagerspeling instelt. De rechterkant is de uitdaging. De schakelring moet op de juiste plek klikken. Als je de as terugduwt, moet je de schakelring soms lichtjes draaien tot hij vastklikt. Gebruik geen geweld.
Als het niet past, controleer dan of de schakelring goed is georiënteerd.
De grote moer aan de linkerkant draai je nu vast. Dit is de moer die de lagerspeling bepaalt. Bij een correcte montage moet de naaf soepel draaien zonder speling.
Je kunt de speling instellen door de moer aan te draaien en tegelijkertijd het wiel te draaien. Voel of er geen weerstand is. Te strak vastdraaien leidt tot slijtage, te los geeft speling.
Stap 5: De kabels en schakeling afstellen
Nu de naaf gemonteerd is, moet de schakeling worden afgesteld. De Sturmey-Archer naaf heeft drie versnellingen. De kabels moeten de juiste spanning hebben.
Bij de meeste modellen zit er een instelschroef op de kabelbediening. Begin met de kabel los te maken.
Schakel de naaf in de middelste versnelling (de tweede). De kabel moet nu strak genoeg zijn om de Torpedo 2-versnellingsnaaf te herstellen en in de juiste stand te zetten.
Trek de kabel aan en zet hem vast. Test de schakeling. Schakel naar de lage versnelling (eerste). De naaf moet soepel overschakelen.
Als het schakelen zwaar gaat, controleer dan of de kabel niet te strak staat.
Schakel naar de hoge versnelling (derde). De kabel moet nu iets meer speling hebben. Veel Sturmey-Archer naven hebben een specifieke afstelling nodig voor de kabelspanning. Raadpleeg de handleiding van je specifieke model. De afstelling kan per type (bijvoorbeeld AW, ASC of FM) verschillen.
Stap 6: Testen en afmaken
Zet het wiel terug in de fiets en sluit de kabels aan.
Draai de moeren goed vast. Controleer of de naaf soepel draait zonder dat de spaken de frame raken. Smeer de schroefdraad van de moeren in met een beetje vet om vastroesten te voorkomen.
Maak een proefrit. Schakel alle drie de versnellingen.
De lage versnelling moet soepel aanslaan, de middelste neutraal zijn en de hoge versnelling moet een duidelijke versnelling geven zonder slippen.
Als de naaf tikt of knarst, controleer dan of de lagerspeling correct is.
Veelvoorkomende problemen en oplossingen
Een veelvoorkomend probleem is een versleten schakelring. Als de veertjes niet goed contact maken, schakelt de naaf niet.
Vervang de schakelring direct. Een ander probleem is een kapotte as. Als de as is gebroken of de schroefdraad is beschadigd, moet je de as vervangen.
Dit is vaak nog steeds goedkoper dan een nieuwe naaf. Een derde probleem is speling in de lagers.
Als je de moer te strak aandraait, slijten de lagers sneller. Als je te los draait, ontstaat er speling. Neem de tijd om de juiste spanning te vinden.
Conclusie
Reviseren van een Sturmey-Archer 3-versnellingsnaaf is een klus die geduld vereist, maar absoluut de moeite waard is.
Met de juiste gereedschappen en een revisieset kun je jarenlang genieten van een soepel schakelende naaf. Het onderhoud zorgt ervoor dat deze klassieke techniek blijft werken. Dus pak je fiets, je Sachs 7-speed versnellingsnaaf smeren en ervaar de voldoening van een zelfgemaakt karwei.
Veelgestelde vragen
Wat is het voordeel van het reviseren van een Sturmey-Archer naaf?
Het is vaak goedkoper dan een nieuwe naaf te laten reviseren, en je behoudt de unieke, klassieke uitstraling van deze duurzame fietscomponent.
Welke gereedschappen zijn echt essentieel bij het reviseren van een Sturmey-Archer naaf?
Door de naaf te repareren, draag je bij aan het behoud van een tijdloze fietsstijl en vermijd je afval. Je hebt een speciale Sturmey-Archer afneembare moersleutel (15/16 inch of 24 mm) nodig, omdat een standaard sleutel vaak niet goed past.
Waar kan ik betrouwbare reserveonderdelen vinden voor een Sturmey-Archer naaf?
Daarnaast is een grote dopmoersleutel (meestal 20 mm) voor de asmoer en een moersleutel voor de asbout belangrijk, en een ontvetter om de naaf grondig schoon te maken. Merken zoals Sunrace leveren vaak passende onderdelen, zoals nieuwe kogellagers, lagerplaten en schakelringen, die je kunt gebruiken bij het reviseren van je Sturmey-Archer naaf. Het is verstandig om te kijken naar compatibele onderdelen die specifiek zijn ontworpen voor jouw model. Maak tijdens het demonteren uitgebreid foto's van de naaf en alle onderdelen.
Hoe kan ik ervoor zorgen dat ik de verschillende onderdelen van de naaf correct terugplaats na het demonteren?
Zo heb je een visueel overzicht en weet je precies hoe alles weer in elkaar moet.
Wat is het belangrijkste om te controleren tijdens het schoonmaken van de Sturmey-Archer naaf?
Organiseer de onderdelen netjes en volg de foto's om de naaf correct te monteren. Zorg ervoor dat alle planetairtandwielen schoon en droog zijn, en inspecteer de kogellagers en lagerplaten op slijtage. Als de kogellagers beschadigd zijn, moeten ze vervangen worden om een soepele werking van de naaf te garanderen.